Ο κόσμος των συναλλαγών αλλάζει ραγδαία, με τα μετρητά να χάνουν έδαφος και τα ψηφιακά πορτοφόλια να κερδίζουν ολοένα και περισσότερους χρήστες. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) βλέπει αυτή τη μετατόπιση με ανησυχία, καθώς η άνοδος των ιδιωτικών μορφών ψηφιακού χρήματος, όπως τα stablecoins και οι πλατφόρμες πληρωμών, απειλεί να αποδυναμώσει το ρόλο του δημόσιου χρήματος. Σε αυτό το πλαίσιο, το ψηφιακό ευρώ έρχεται να καλύψει το κενό και να διασφαλίσει τη σταθερότητα του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Η βασική ανησυχία της ΕΚΤ είναι η διατήρηση της εμπιστοσύνης στο χρήμα του κεντρικού τραπεζικού συστήματος. Σήμερα, το ευρώ λειτουργεί σε δύο επίπεδα: από τη μία, τα μετρητά (που εκδίδει η ΕΚΤ) και, από την άλλη, οι τραπεζικές καταθέσεις (που διαχειρίζονται οι εμπορικές τράπεζες). Η ισορροπία αυτή επιτρέπει στις κεντρικές τράπεζες να ελέγχουν τη νομισματική πολιτική και να εξασφαλίζουν τη σταθερότητα.
Ωστόσο, αν τα ιδιωτικά ψηφιακά μέσα πληρωμής γίνουν η κυρίαρχη μορφή χρήματος, αυτή η ισορροπία μπορεί να χαθεί. Η κρίση του 2008 έδειξε πόσο σημαντικό είναι το κοινό να εμπιστεύεται το τραπεζικό σύστημα. Αν, σε μια νέα κρίση, οι πολίτες δεν μπορούν να βασιστούν σε ένα σταθερό και αξιόπιστο μέσο πληρωμής, οι συνέπειες θα μπορούσαν να είναι απρόβλεπτες.
Η ΕΚΤ σχεδιάζει το ψηφιακό ευρώ ως ένα ασφαλές και σταθερό μέσο συναλλαγών, που θα συνδυάζει την αξιοπιστία των μετρητών με την ευκολία των ηλεκτρονικών πληρωμών. Σε αντίθεση με τα κρυπτονομίσματα, το ψηφιακό ευρώ θα εκδίδεται και θα εγγυάται από την ΕΚΤ, εξασφαλίζοντας ότι η αξία του θα παραμένει σταθερή.
Το νέο ψηφιακό χρήμα δεν θα υποκαταστήσει τα μετρητά αλλά θα λειτουργεί συμπληρωματικά. Η βασική ιδέα είναι να δημιουργηθεί ένα ηλεκτρονικό πορτοφόλι, στο οποίο οι πολίτες θα μπορούν να διατηρούν περιορισμένα ποσά χωρίς επιτόκιο, ώστε να ενισχύεται η χρήση του ως μέσου πληρωμών και όχι ως επενδυτικού προϊόντος.
Ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα του ψηφιακού ευρώ είναι ότι θα παρέχει μια εναλλακτική στις ιδιωτικές πλατφόρμες πληρωμών, όπως η Visa, η Mastercard, το PayPal και το Apple Pay. Σήμερα, πάνω από το 65% των συναλλαγών με κάρτες στην Ευρωζώνη πραγματοποιούνται μέσω μη ευρωπαϊκών εταιρειών, γεγονός που δημιουργεί γεωπολιτικούς κινδύνους.
Με το ψηφιακό ευρώ, η ΕΚΤ θα διατηρήσει τον έλεγχο της νομισματικής πολιτικής, ενώ οι πολίτες θα απολαμβάνουν ένα ασφαλές, εύχρηστο και δωρεάν εργαλείο για τις συναλλαγές τους. Παράλληλα, η ψηφιοποίηση του χρήματος μπορεί να συμβάλει στη μείωση της φοροδιαφυγής και της παράνομης οικονομικής δραστηριότητας.
Το ψηφιακό ευρώ δεν είναι απλώς μια τεχνολογική καινοτομία – είναι μια στρατηγική κίνηση που θα καθορίσει το μέλλον του χρήματος στην Ευρωζώνη. Η ΕΚΤ φαίνεται αποφασισμένη να διαμορφώσει το μέλλον της νομισματικής πολιτικής, εξασφαλίζοντας ότι το ευρώ θα παραμείνει αξιόπιστο, είτε σε φυσική είτε σε ψηφιακή μορφή.
