Η ελληνική δημόσια διοίκηση ψηφιοποιείται με ταχύτητα. Αιτήσεις, επιδόματα, συντάξεις και πιστοποιητικά, περνούν πλέον μέσα από το gov.gr και τις αντίστοιχες εφαρμογές. Η αλλαγή μείωσε τη γραφειοκρατία και τις ουρές, δημιούργησε όμως ένα νέο πρόβλημα: Τον αποκλεισμό των ηλικιωμένων που δεν μπορούν να ακολουθήσουν.
Για ένα σημαντικό τμήμα πολιτών άνω των 65, η πρόσβαση στο κράτος προϋποθέτει δεξιότητες που δεν απέκτησαν ποτέ (κωδικούς, επιβεβαιώσεις μέσω SMS, πλοήγηση σε πλατφόρμες, βασική κατανόηση ψηφιακών διαδικασιών και άλλες). Αυτό που για τους νεότερους είναι ρουτίνα, για πολλούς ηλικιωμένους είναι εμπόδιο.
Τα δεδομένα πίσω από την εικόνα
Η Ελλάδα υστερεί συστηματικά στις ψηφιακές δεξιότητες των ενηλίκων. Σύμφωνα με ευρωπαϊκά στοιχεία:
- Μόλις το 52% των πολιτών διαθέτει βασικές ψηφιακές δεξιότητες, όταν ο μέσος όρος της Ε.Ε. ξεπερνά το 55–60%
- Στις ηλικίες 65+, τα ποσοστά πέφτουν δραματικά. Σε ορισμένες περιπτώσεις κάτω από 20%.
Την ίδια στιγμή η συμμετοχή ενηλίκων σε εκπαίδευση στην Ελλάδα είναι 15,1%, έναντι 39,5% στην Ε.Ε. Δηλαδή, το κράτος ζητά ψηφιακή επάρκεια αλλά δεν επενδύει επαρκώς στο να τη δημιουργήσει. Η σύγκριση είναι αποκαλυπτική, καθώς σε χώρες όπως η Δανία ή η Εσθονία -όπου επίσης σχεδόν όλες οι δημόσιες υπηρεσίες είναι ψηφιακές- η χρήση e-government ξεπερνά το 80–90%, η εκπαίδευση ενηλίκων είναι πολύ πιο ανεπτυγμένη και υπάρχουν δομές υποστήριξης ειδικά για ηλικιωμένους. Αντίθετα, στην Ελλάδα η ψηφιοποίηση προχώρησε γρήγορα αλλά η κοινωνική προσαρμογή έμεινε πίσω. Και το αποτέλεσμα είναι ένα “ψηφιακό άλμα” χωρίς αντίστοιχη γέφυρα.
Στην πράξη αυτό μεταφράζεται σε εξάρτηση από συγγενείς για αιτήσεις και επιδόματα. από λογιστές ή τρίτους για βασικές συναλλαγές και από τη διάθεση κάποιου να βοηθήσει για πρόσβαση σε δικαιώματα, δημιουργώντας νέες ανισότητες.
Η ψηφιοποίηση είναι αναγκαία, αλλά όταν γίνεται de facto υποχρεωτική χωρίς εναλλακτικές, μετατρέπει την τεχνολογία από εργαλείο διευκόλυνσης σε φίλτρο αποκλεισμού. Το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να υπάρχει ψηφιακό κράτος, αλλά αν μπορεί να υπάρξει χωρίς να αφήνει πίσω όσους δεν μπορούν να το ακολουθήσουν.
