Στη σύγχρονη πραγματικότητα, η εικόνα ενός τριαντάρη που συνεχίζει να κατοικεί στο παιδικό του δωμάτιο δεν αποτελεί πλέον εξαίρεση, αλλά μια νέα κοινωνική κανονικότητα. Μια πρόσφατη μελέτη του Αμερικανικού Ινστιτούτου για τα αγόρια και τους άνδρες φέρνει στο φως μια ανησυχητική διάσταση: ένας στους έξι άνδρες χωρίς πανεπιστημιακό πτυχίο ζει σήμερα με τους γονείς του, ποσοστό διπλάσιο από εκείνο των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ωστόσο, το πραγματικό τίμημα αυτής της επιλογής —ή ανάγκης— δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι κυρίως κοινωνικό, καθώς μια ολόκληρη γενιά ανδρών φαίνεται να χάνει τα κρίσιμα «παράθυρα» ανάπτυξης των κοινωνικών δεξιοτήτων και της δημιουργίας βαθιών φιλιών.
Το «καμίνι» της συγκατοίκησης και τα μαθήματα ζωής
Η ανεξαρτητοποίηση από την πατρική εστία κατά τη διάρκεια της νεότητας δεν αφορά μόνο τη διαχείριση ενός νοικοκυριού, αφορά τη μάθηση μέσω της τριβής. Η διαβίωση σε μια φοιτητική εστία ή σε ένα διαμέρισμα με συγκατοίκους λειτουργεί ως ένα κοινωνικό εργαστήριο. Εκεί, οι νέοι άνδρες αναγκάζονται να διαπραγματευτούν για τον θόρυβο, την καθαριότητα και τον προσωπικό χώρο. Αυτές οι καθημερινές μικρο-συγκρούσεις είναι που χτίζουν τους «μύες» της φιλίας: μαθαίνεις να υποχωρείς, να επικοινωνείς τις ανάγκες σου χωρίς επιθετικότητα και να μετατρέπεις έναν ξένο σε αδελφικό φίλο μέσα από τον κοινό χρόνο. Όποιος παρακάμπτει αυτό το στάδιο, συχνά φτάνει στην τέταρτη δεκαετία της ζωής του δυσκολευόμενος να συνδεθεί ουσιαστικά με τους άλλους.
Οικονομικά αδιέξοδα και κοινωνική απομόνωση
Η εκτόξευση των ενοικίων και η στασιμότητα των μισθών έχουν καταστήσει την ανεξαρτησία ένα ακριβό προνόμιο. Για πολλούς άνδρες, η παραμονή στο πατρικό σπίτι είναι μια ορθολογική οικονομική απόκριση σε μια προβληματική αγορά κατοικίας. Το πρόβλημα επιτείνεται από το γεγονός ότι οι άνδρες που ζουν με τους γονείς τους έχουν σημαντικά λιγότερες πιθανότητες να είναι ενταγμένοι στην αγορά εργασίας. Ο εργασιακός χώρος αποτελεί το κύριο πεδίο κοινωνικοποίησης για τον άνδρα, είναι εκεί όπου νιώθει χρήσιμος, ικανός και συνδεδεμένος με ένα ευρύτερο σύνολο. Χωρίς δουλειά και χωρίς δικό τους χώρο, οι άνδρες αυτοί βρίσκονται εκτός της «τροχιάς» που δημιουργεί τις φιλίες της μέσης ηλικίας.
Η ανάγκη για συνειδητή δημιουργία κοινωνικών δεσμών
Όταν οι φυσικές υποδομές της φιλίας —όπως το κοινό διαμέρισμα ή το γραφείο— απουσιάζουν, η κοινωνική επιβίωση απαιτεί πρόθεση. Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι άνδρες που καταφέρνουν να διατηρήσουν τον κοινωνικό τους ιστό παρά τις αντιξοότητες είναι εκείνοι που παίρνουν σκόπιμες αποφάσεις: ένας σταθερός πρωινός καφές ή ένας συναθλητής στο γυμναστήριο ή μια ομάδα που συναντιέται τακτικά. Αν το περιβάλλον δεν ευνοεί πλέον την αυθόρμητη κοινωνικοποίηση, οι άνδρες οφείλουν να «κατασκευάσουν» μόνοι τους τις συνθήκες εκείνες που θα τους φέρουν σε επαφή με τους συνομηλίκους τους. Η μοναξιά δεν είναι αναπόφευκτη, αλλά η αποφυγή της απαιτεί πλέον μια ενεργητική στάση απέναντι στη ζωή.
