Στην Ελλάδα το ποδήλατο παραμένει περιθωριακό μέσο μετακίνησης, ειδικά σε μεγάλες πόλεις όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη όπου η έλλειψη υποδομών και η επιθετική κυκλοφορία το καθιστούν συχνά επικίνδυνο.
Κι όμως, υπάρχουν εξαιρέσεις. Πόλεις που -για διαφορετικούς λόγους- έχουν καταφέρει να ενσωματώσουν το ποδήλατο στην καθημερινότητα και χωρίς να είναι «τέλειες», δείχνουν τι δουλεύει στην ελληνική πραγματικότητα. Μετά την έρευνα για τις ελληνικές φιλικές πόλεις προς ΑμεΑ (εδώ), το ΤΝΒ έκανε το ίδιο για τις πιο φιλικές πόλεις για ποδήλατα:
- Καρδίτσα: Το μοναδικό ολοκληρωμένο μοντέλο: Η Καρδίτσα δεν είναι απλώς «καλή για ποδήλατο», αλλά είναι η μόνη πόλη στην Ελλάδα όπου το ποδήλατο λειτουργεί ως βασικό μέσο μετακίνησης. Με ένα από τα μεγαλύτερα δίκτυα ποδηλατοδρόμων πανελλαδικά (περισσότερα από είκοσι χιλιόμετρα εντός και περιμετρικά της πόλης) και έναρξη σχεδιασμού από τις αρχές του 2000, εκτιμάται ότι το ποδήλατο χρησιμοποιείται για μέχρι και 30–40% των καθημερινών μετακινήσεων! Υπάρχουν περίπου 30.000 ποδήλατα, σχεδόν όσα και τα αυτοκίνητα, ενώ το εγχείρημα πέτυχε λόγω επίπεδης μορφολογίας, μικρών αποστάσεων, στρατηγικού σχεδιασμού (όχι αποσπασματικά έργα) και κοινωνικής αποδοχής από όλες τις ηλικίες.
- Τρίκαλα: Τα Τρίκαλα συχνά προβάλλονται ως smart city, αλλά η ουσία βρίσκεται στην καθημερινή κινητικότητα, που χαρακτηρίζεται από εκτεταμένη χρήση ποδηλάτων από κατοίκους, σχετικά οργανωμένο δίκτυο ποδηλατοδρόμων και ήπια κυκλοφορία σε μεγάλο μέρος της πόλης. Η πόλη είναι λειτουργική για ποδήλατο και όχι απλώς «φιλική στα χαρτιά». Δεν φτάνει το επίπεδο της Καρδίτσας, αλλά είναι από τις λίγες που πλησιάζουν.
- Κομοτηνή: Η Κομοτηνή δεν έχει εντυπωσιακές υποδομές, αλλά εκεί το ποδήλατο λειτουργεί με φυσικό τρόπο χωρίς να χρειάζεται μεγάλο δίκτυο. Έχει επίπεδο έδαφος, συμπαγές κέντρο και χαμηλή κυκλοφοριακή πίεση.
- Λάρισα: Η Λάρισα είναι από τις λίγες μεγαλύτερες ελληνικές πόλεις που επένδυσαν σοβαρά στο ποδήλατο, με εκτεταμένο (αλλά ασυνεχές) δίκτυο ποδηλατοδρόμων, πεζοδρομήσεις στο κέντρο και αυξανόμενη χρήση ποδηλάτου. Το παράδειγμά της δείχνει πόσο δύσκολο είναι να «στρίψει» μια μεγαλύτερη πόλη προς το ποδήλατο, ακόμα κι όταν υπάρχει πρόθεση.
- Ρέθυμνο: Το Ρέθυμνο έχει επενδύσει σε ποδηλατική υποδομή κυρίως στο παραλιακό μέτωπο, προσφέροντας συνεχόμενες διαδρομές δίπλα στη θάλασσα και ήπιες διαδρομές για καθημερινή χρήση. Ωστόσο η χρήση παραμένει περισσότερο εποχική και τουριστική και δεν έχει γίνει πλήρως καθημερινό μέσο μετακίνησης για όλους τους κατοίκους.
Τι κάνει μια πόλη πραγματικά «ποδηλατική»
Το βασικό δεν είναι οι ποδηλατόδρομοι, αλλά η μορφολογία του εδάφους, η κλίμακα (μικρές αποστάσεις που υποστηρίζουν ρεαλιστική καθημερινή χρήση), η συνέχεια του δικτύου (όχι «κομμένα» κομμάτια ποδηλατοδρόμων) και η προώθηση της ποδηλατικής κουλτούρας (όταν βλέπεις όλους να το χρησιμοποιούν, το χρησιμοποιείς κι εσύ).
