Η διασφάλιση της διαθεσιμότητας και της βιώσιμης διαχείρισης του νερού και των εγκαταστάσεων υγιεινής για όλους, κρίσιμο σημείο των συζητήσεων παγκοσμίως. Το ζητούμενο: Απαιτείται μια ριζική αύξηση των επενδύσεων στην ύδρευση και την αποχέτευση για την επίτευξη του 6ου Στόχου Βιώσιμης Ανάπτυξης: Τη διασφάλιση της διαθεσιμότητας και της βιώσιμης διαχείρισης του νερού και της αποχέτευσης για όλους ως το 2030.
Νέες πηγές χρηματοδότησης, καθώς και η καλύτερη χρήση των υφιστάμενων πηγών, αποτελούν κρίσιμο στοιχείο του ευνοϊκού περιβάλλοντος που πρέπει επειγόντως να δημιουργήσουμε αν θέλουμε να τηρήσουμε τις υποσχέσεις μας.
Τα εθνικά σχέδια WASH υποχρηματοδοτούνται: Οι περισσότερες χώρες διαθέτουν πολιτικές WASH (νερό, αποχέτευση και υγιεινή) που υποστηρίζονται από εθνικά σχέδια. Ωστόσο, η συντριπτική πλειονότητα των χωρών διαθέτει ανεπαρκείς οικονομικούς πόρους για την υλοποίηση αυτών των σχεδίων. Η επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια έχει αυξηθεί μέτρια τα τελευταία χρόνια, αλλά σε καμία περίπτωση δεν είναι αρκετή.
Οι ρυθμιστικές αρχές WASH αδυνατούν να εκτελέσουν τα καθήκοντά τους: Στις περισσότερες χώρες, τα ανεπαρκή κονδύλια και οι περιορισμένοι ανθρώπινοι πόροι αποτελούν συχνά σημαντικό εμπόδιο στην επιτήρηση του πόσιμου νερού και της αποχέτευσης, γεγονός που περιλαμβάνει την αποτυχία λήψης διορθωτικών μέτρων έναντι της κακής απόδοσης των παρόχων υπηρεσιών.
Τα συστήματα λήψης αποφάσεων υποχρηματοδοτούνται: Οι περισσότερες χώρες δεν διαχωρίζουν τα δεδομένα προϋπολογισμού ή δαπανών για το πόσιμο νερό και την αποχέτευση, γεγονός που υποδηλώνει ότι τα συστήματα δεδομένων χρειάζονται επενδύσεις. Η πλειονότητα των χωρών δεν χρησιμοποιεί δείκτες απόδοσης για τις δαπάνες και την αποτελεσματικότητα κόστους, επηρεάζοντας ενδεχομένως τις αποφάσεις σχετικά με την κατανομή του προϋπολογισμού WASH ή τις προτεραιότητες δαπανών.
Η διασυνοριακή συνεργασία για τα ύδατα δεν προσελκύει αρκετές επενδύσεις: Οι οικονομικοί περιορισμοί και η περιορισμένη κατανόηση των κυβερνήσεων σχετικά με τα οφέλη της συνεργασίας για τους υδάτινους πόρους συχνά εμποδίζουν την κινητοποίηση οικονομικών πόρων. Ο αντιλαμβανόμενος υψηλός κίνδυνος λόγω έλλειψης επίσημων ρυθμίσεων αποθαρρύνει τους επενδυτές σε πολλές περιπτώσεις.
Υπάρχουν τρεις κύριες πηγές χρηματοδότησης για το νερό και την αποχέτευση: Φόροι από ιδιώτες και επιχειρήσεις, μεταβιβάσεις όπως η εξωτερική βοήθεια, τα εμβάσματα ή ο δανεισμός με επιτόκια αγοράς, και τιμολόγια (τέλη) που καταβάλλονται από νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κυβερνήσεις. Η παροχή καλών υπηρεσιών εξαρτάται από τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του τρόπου άντλησης αυτών των πόρων, σε ποιες αναλογίες και πώς εφαρμόζονται.
Ο δρόμος προς τα εμπρός
Τα σχέδια WASH πρέπει να χρηματοδοτούνται πλήρως και να συντονίζονται σωστά: Τα κενά χρηματοδότησης εμποδίζουν την πρόοδο, ενώ η υφιστάμενη χρηματοδότηση από διαφορετικές πηγές είναι συχνά ασυντόνιστη μεταξύ των δωρητών ή μερικές φορές ακόμη και αντιπαραγωγική.
Οι κυβερνήσεις πρέπει να χρησιμοποιήσουν καινοτόμο χρηματοδότηση: Μοντέλα για τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα πρέπει να αποτελούν μέρος του μείγματος χρηματοδότησης, όπως: συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ), μικροχρηματοδότηση, πράσινα ομόλογα και μεταφορά τεχνολογίας.
Ο τομέας WASH πρέπει να προωθήσει έξυπνες επενδύσεις: Οι τοπικές κυβερνήσεις με περιορισμένους πόρους θα πρέπει, για παράδειγμα, να επενδύσουν πρώτα στον εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων συστημάτων βελτιώνοντας παράλληλα την είσπραξη δημοτικών φόρων, η οποία μακροπρόθεσμα θα δημιουργήσει μια βιώσιμη ροή εσόδων.
Γεγονότα και αριθμοί
- Κατά μέσο όρο, οι βασικές υπηρεσίες WASH κοστίζουν μόλις $0,6 ανά άτομο κάθε χρόνο στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, ή μόλις το 6% των τρεχουσών ετήσιων δημόσιων δαπανών για την υγεία σε αυτές τις χώρες. (WHO/UNICEF, 2023)
- Οι δεσμεύσεις επίσημης αναπτυξιακής βοήθειας στον τομέα των υδάτων μειώθηκαν κατά 12% από το 2015 έως το 2021. (UN-Water, 2023)
- Ενώ το 45% των χωρών βρίσκεται σε καλό δρόμο για την επίτευξη των στόχων κάλυψης πόσιμου νερού, μόνο το 25% των χωρών βρίσκεται σε καλό δρόμο για την επίτευξη των στόχων αποχέτευσης. (GLAAS, 2022).
- Πάνω από το 75% των χωρών αναφέρουν ότι διαθέτουν ανεπαρκείς οικονομικούς πόρους για την υλοποίηση των εθνικών σχεδίων WASH. (GLAAS, 2022).
- Πάνω από το 80% των χωρών ανέφεραν ανεπαρκή προσφορά εκπαιδευμένων επαγγελματιών για τις ανάγκες των τοπικών συστημάτων αποχέτευσης και ύδρευσης. (GLAAS, 2022).
- Οι εκταμιεύσεις βοήθειας προς τον τομέα των υδάτων μειώθηκαν κατά 5% μεταξύ 2015 και 2022. (GLAAS, 2022).
- Το 1/3 των χωρών ανέφερε ότι τα κονδύλια των δωρητών δεν είναι σωστά ευθυγραμμισμένα με τα εθνικά σχέδια για τον τομέα των υδάτων. (GLAAS, 2022).
- Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι για την επίτευξη του ΣΒΑ 6, θα χρειαστούν πάνω από 1 τρισεκατομμύριο δολάρια ΗΠΑ ετησίως (World Resources Institute, 2020).
πηγή: Ο.Η.Ε. (unwater.org)
