Συμπληρώνοντας πλέον μια δεκαετία από την υιοθέτηση της Ατζέντας 2030, βρισκόμαστε σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής για την ανθρωπότητα. Με μόλις πέντε χρόνια να απομένουν για την ολοκλήρωση του χρονοδιαγράμματος, η πρόοδος που έχει σημειωθεί είναι αξιοσημείωτη, αλλά δυστυχώς παραμένει ανεπαρκής. Τα τελευταία στοιχεία αποκαλύπτουν ότι μόνο το 35% των στόχων βρίσκεται σε καλό δρόμο ή παρουσιάζει μέτρια εξέλιξη, ενώ σχεδόν οι μισοί στόχοι κινούνται με πολύ αργούς ρυθμούς και ένα σημαντικό ποσοστό έχει υποχωρήσει ακόμα και κάτω από τα επίπεδα του 2015.
Τα επιτεύγματα μιας δεκαετίας
Ωστόσο, η τελευταία δεκαετία απέδειξε ότι ο ριζικός μετασχηματισμός είναι εφικτός. Εκατομμύρια άνθρωποι απέκτησαν πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες και για πρώτη φορά περισσότερος από τον μισό πληθυσμό της γης καλύπτεται από τουλάχιστον ένα όφελος κοινωνικής προστασίας. Παράλληλα, τα ποσοστά παιδικής θνησιμότητας έχουν μειωθεί αισθητά. Στον τομέα της εκπαίδευσης, πάνω από εκατό εκατομμύρια παιδιά και νέοι εντάχθηκαν στα σχολεία, με τα ποσοστά ολοκλήρωσης των σπουδών να αυξάνονται σε όλα τα επίπεδα, ιδιαίτερα για τα κορίτσια.
Η γυναικεία εκπροσώπηση στα κοινοβούλια ενισχύθηκε, φτάνοντας το 27%, ενώ σαράντα πέντε χώρες κατάφεραν να εξασφαλίσουν καθολική πρόσβαση στον ηλεκτρισμό. Επιπλέον, η συνδεσιμότητα στο διαδίκτυο αυξήθηκε κατά 70%, ανοίγοντας νέους δρόμους για τη νεολαία, την κοινωνία των πολιτών και τους τοπικούς ηγέτες ώστε να συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων.
Οι προκλήσεις και η παγκόσμια έκτακτη ανάγκη
Παρά τα οφέλη, η αύξηση των συγκρούσεων, των γεωπολιτικών εντάσεων και των οικονομικών κλυδωνισμών εμποδίζει την πρόοδο στην κλίμακα που απαιτείται. Οι αναπτυσσόμενες χώρες αντιμετωπίζουν ένα τεράστιο ετήσιο χρηματοδοτικό κενό τεσσάρων τρισεκατομμυρίων δολαρίων, δημιουργώντας μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Περισσότεροι από 800 εκατομμύρια άνθρωποι παραμένουν παγιδευμένοι σε συνθήκες ακραίας φτώχειας.
Το περιβάλλον εκπέμπει σήμα κινδύνου, καθώς τα επίπεδα του διοξειδίου του άνθρακα είναι τα υψηλότερα των τελευταίων δύο εκατομμυρίων ετών, με το 2024 να καταγράφεται ως το θερμότερο έτος στην ιστορία. Ταυτόχρονα, η ειρήνη και η ασφάλεια έχουν επιδεινωθεί δραματικά, με πάνω από 120 εκατομμύρια ανθρώπους να έχουν εκτοπιστεί βίαια από τις εστίες τους, αριθμός διπλάσιος σε σχέση με το 2015. Το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους για τις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος έχει φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ, απορροφώντας πόρους που είναι ζωτικής σημασίας για τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Ο δρόμος προς το 2030
Ο χρόνος για δράση είναι τώρα και η πορεία προς τα εμπρός απαιτεί την επιτάχυνση των μεταβάσεων σε έξι βασικούς τομείς: τα συστήματα τροφίμων, την ενέργεια, την ψηφιακή συνδεσιμότητα, την εκπαίδευση, τις θέσεις εργασίας με κοινωνική προστασία, καθώς και το κλίμα με τη βιοποικιλότητα. Αξιοποιώντας τη δυναμική των πρόσφατων διεθνών συνόδων και των δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί, οφείλουμε να εστιάσουμε στα ορόσημα του 2025.
