Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι πια υπόσχεση του μέλλοντος· είναι ο αόρατος συνάδελφος που ήδη κάθεται δίπλα μας. Και μέχρι το 2030, σχεδόν τέσσερις στις δέκα βασικές δεξιότητες που θεωρούμε σήμερα δεδομένες θα έχουν μετασχηματιστεί. Το πρόβλημα; Οι μισοί εργαζόμενοι δεν έχουν ακόμη προετοιμαστεί γι’ αυτή τη μετάβαση.
Παρότι η τεχνολογία εξελίσσεται με καταιγιστικούς ρυθμούς, η πραγματική ενσωμάτωση της AI στην εργασία προχωρά πιο αργά. Όχι επειδή λείπουν τα εργαλεία, αλλά επειδή η αλλαγή πρέπει να «κουμπώσει» πάνω σε ανθρώπους, κουλτούρες, οργανωτικές δομές και –κυρίως– δεξιότητες που χτίστηκαν για έναν άλλο κόσμο.
Όπως επισημαίνει η Άννα Τζιονφρίντο, CEO της ManpowerGroup Italia, το συγκριτικό πλεονέκτημα της επόμενης εποχής δεν θα είναι αλγοριθμικό αλλά βαθιά ανθρώπινο: δημιουργικότητα, κριτική σκέψη, διορατικότητα και ηθική κρίση. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να τις ενισχύσει, όχι να τις αντικαταστήσει.
Όταν οι ρόλοι επανασχεδιάζονται, όχι καταργούνται
Σύμφωνα με εκτενή έρευνα της ManpowerGroup σε περισσότερους από 12.000 εργαζόμενους και 40.000 εργοδότες σε 41 χώρες, η επόμενη δεκαετία δεν θα φέρει μαζική εξαφάνιση θέσεων, αλλά ριζική αναδιαμόρφωσή τους. Αναδύονται τα λεγόμενα «super teams»: ομάδες όπου άνθρωποι και ψηφιακοί βοηθοί συνεργάζονται, μοιράζονται καθήκοντα και συμπληρώνουν ο ένας τον άλλον.
Κι όμως, ορισμένες δεξιότητες παραμένουν πεισματικά ανθρώπινες. Η ηθική κρίση, η ηγεσία και η ουσιαστική επαφή με τον πελάτη συγκαταλέγονται στις πιο δύσκολα αυτοματοποιήσιμες λειτουργίες. Το στοίχημα δεν είναι η αντικατάσταση, αλλά η συνέργεια ανθρώπου και μηχανής.
Η μετάβαση, ωστόσο, δεν είναι ανέφελη. Υψηλό κόστος, ανησυχίες για την ασφάλεια δεδομένων και σοβαρά εσωτερικά κενά δεξιοτήτων φρενάρουν την ευρεία υιοθέτηση της AI σε πολλές επιχειρήσεις.
Η μάθηση γίνεται δεξιότητα επιβίωσης
Σε έναν κόσμο που αλλάζει συνεχώς, η πιο πολύτιμη ικανότητα είναι η ταχύτητα μάθησης. Η εξοικείωση με εργαλεία AI μετατρέπεται σε βασική προϋπόθεση απασχολησιμότητας. Κι όμως, λιγότεροι από τους μισούς εργαζόμενους παγκοσμίως έχουν λάβει πρόσφατη εκπαίδευση για τις δεξιότητες που απαιτεί η νέα εποχή.
Το αποτέλεσμα είναι ένα διευρυνόμενο χάσμα: από τη μία όσοι προσαρμόζονται και εξελίσσονται, από την άλλη όσοι μένουν πίσω. Το θετικό σημάδι είναι η πρόθεση· η πλειονότητα των εργαζομένων δηλώνει διατεθειμένη να μάθει και να αναβαθμιστεί, αρκεί να της δοθεί ο χώρος και η ευκαιρία.
Παραγωγικότητα με ανθρώπινο κόστος
Η πίεση για απόδοση αυξάνεται, αλλά η αντοχή μειώνεται. Η επαγγελματική εξουθένωση αγγίζει ανησυχητικά επίπεδα, ενώ η χαμηλή δέσμευση κοστίζει εκατοντάδες δισεκατομμύρια στην παγκόσμια οικονομία κάθε χρόνο. Πολιτικές όπως η υποχρεωτική επιστροφή στο γραφείο, χωρίς ουσιαστικό όφελος, εντείνουν τη δυσαρέσκεια και ωθούν ταλαντούχους εργαζόμενους στην έξοδο – ιδιαίτερα γυναίκες και υψηλά καταρτισμένα στελέχη.
Την ίδια στιγμή, η εμπιστοσύνη προς την ηγεσία φθίνει και η παραπληροφόρηση διαβρώνει το εσωτερικό των οργανισμών, δημιουργώντας ένα εύθραυστο εργασιακό περιβάλλον.
Το πραγματικό στοίχημα δεν είναι η τεχνολογία
Η γήρανση του εργατικού δυναμικού, η έλλειψη ταλέντου και η υποχώρηση της αξίας των παραδοσιακών τίτλων σπουδών αλλάζουν τους κανόνες του παιχνιδιού. Οι νέες γενιές φοβούνται την αυτοματοποίηση, αλλά ταυτόχρονα απομακρύνονται από την ιδέα της ηγεσίας. Κι όμως, οι επιχειρήσεις θα χρειαστούν περισσότερους ηγέτες από ποτέ – ανθρώπους που να συνδυάζουν ψηφιακή επάρκεια με ενσυναίσθηση, κρίση και όραμα.
Τελικά, η τεχνητή νοημοσύνη δεν θέτει το ερώτημα «αν» θα αλλάξουμε, αλλά «πώς». Και η απάντηση δεν βρίσκεται στους αλγορίθμους, αλλά στις επιλογές που θα κάνουμε ως εργαζόμενοι, οργανισμοί και κοινωνία.
