Είναι κάποιες φορές που η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει στη ζωή μας όχι σαν εργαλείο, αλλά σαν ιδιοκτήτης. Αναφερόμενοι στον ευαίσθητο τομέα της τέχνης και της δημιουργίας, με αφορμή αυτό το δημοσίευμά μας, βλέπουμε ότι οι δημιουργοί αντιδρούν έχοντας σοβαρούς λόγους.
Δεν μιλάμε για πρωτότυπη τέχνη και δημιουργία, αλλά για αλγόριθμους που «εκπαιδεύονται» και συνθέτουν μέσα από προϋπάρχοντα έργα καλλιτεχνών χωρίς άδεια, χωρίς συγκατάθεση, χωρίς αμοιβή. Κάθε «έργο» που παράγεται από αυτά τα συστήματα μοιάζει τέλειο, αλλά είναι μια ψυχρή μίμηση μιας μηχανής που «πατάει» στα ανθρώπινα, χωρίς ιστορία και χωρίς ψυχή.
Ας προσπαθήσουμε να καταγράψουμε κάποιους από τους λόγους που κάνουν καλλιτέχνες αλλά και φιλότεχνους να εξεγείρονται:
- Νομική αδιαφάνεια: Η τεχνητή νοημοσύνη δεν δημιουργεί. Απλώς, αντιγράφει και ανασυνθέτει. Χιλιάδες έργα καλλιτεχνών χρησιμοποιούνται ως πρώτη ύλη για να μάθουν τα μοντέλα πώς να «παράγουν» τέχνη. Κι ενώ οι εταιρείες τεχνολογίας κρύβονται πίσω από νομικούς όρους, οι καλλιτέχνες μένουν με άδεια χέρια και χωρίς εισόδημα
- Ηθική και αισθητική αλλοίωση: Η τέχνη δεν είναι «στυλ» ούτε πρότυπο για μαθηματικούς τύπους. Είναι βίωμα, πάλη, πόνος, χαρά, αντίσταση. «Ένα έργο τέχνης είναι πάνω από όλα, μια περιπέτεια του μυαλού» έλεγε ο Ionesco. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν ζει, δεν ρισκάρει, δεν ιδρώνει. Το αποτέλεσμα είναι τεχνικά άρτιο, αλλά άδειο. Ένα μουσικό κομμάτι, ένας πίνακας, μια ταινία, ένα κείμενο, μπορεί να ακούγονται «όμορφα», αλλά η ψυχή που τα δημιούργησε λείπει
- Κοινωνικοοικονομική απειλή: Οι εικονογράφοι, οι μουσικοί, οι γραφίστες κι όλοι όσοι ζουν από τη δημιουργία, βλέπουν τις δουλειές τους να εξαφανίζονται ή να μειώνεται η αξία τους. Οι πελάτες στρέφονται στην τεχνητή νοημοσύνη επειδή κοστίζει λιγότερο και όχι γιατί είναι καλύτερη. Η τεχνολογία γίνεται εργαλείο συμπίεσης και εξαφάνισης αμοιβών και όχι ενίσχυσης των δημιουργών
- Πολιτιστική και πολιτική διάσταση: Η τέχνη είναι μνήμη, ταυτότητα, φωνή. Όταν η τεχνητή νοημοσύνη καθορίζει τι παράγεται και τι όχι, δεν μιλάμε πια για δημιουργία αλλά για προϊόν, για περιεχόμενο που «πουλάει» και όχι για έργο που ζει. Και όπως πάντα, η δύναμη βρίσκεται στα χέρια λίγων: Μεγάλες εταιρείες και οι δημιουργοί έξω από το παιχνίδι.
Εν κατακλείδι, δεν είναι ζήτημα άγνοιας ή φόβου απέναντι στο καινούργιο, αλλά σεβασμού στην ανθρώπινη δημιουργία. Όταν η τεχνητή νοημοσύνη κλέβει τα ανθρώπινα έργα για να μάθει να τα μιμείται, δεν βελτιώνει την τέχνη αλλά την ισοπεδώνει. Μαζί ίσως και τη ζωή, αφού ο Shakespeare έλεγε ότι «σκοπός της τέχνης είναι να δώσει στη ζωή σχήμα». Και -όχι αναίτια- πολλοί φοβούνται ότι σύντομα οι αλγόριθμοι θα αποφασίζουν τι θεωρείται καλό και εμείς θα μένουμε θεατές σε μια ψεύτικη δημιουργία χωρίς ψυχή.
