Στη σύγχρονη ψυχολογία και τον καθημερινό λόγο, υπάρχει η σχεδόν άκαμπτη πεποίθηση ότι οι άλλοι είναι πάντα η λύση. Μας λένε συνεχώς ότι η σύνδεση με τους άλλους είναι αναγκαία, ότι η εξάρτηση από τρίτους είναι υγιής και ότι η ανάγκη για ανθρώπινη παρέα είναι όχι μόνο φυσιολογική αλλά και επιθυμητή. Όμως η υπερβολική έμφαση σε αυτή την κοινωνικότητα συχνά επισκιάζει μια άλλη, κρίσιμη δεξιότητα: την ικανότητα να λειτουργούμε ανεξάρτητα και να εκτιμούμε την αυτονομία μας.
Η δυνατότητα να δρούμε μόνοι μας δεν είναι απλώς ένα καταφύγιο όταν οι άλλοι δεν είναι διαθέσιμοι. Είναι μια ψυχολογική ικανότητα που προσφέρει σημαντικά οφέλη. Παρά ταύτα, στη σύγχρονη ζωή αυτή η ικανότητα συχνά υποτιμάται ή ακόμη και υπονομεύεται, καθώς η κοινωνική πίεση και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προβάλλουν την ιδέα ότι η αξία και η κατεύθυνση πρέπει να προέρχονται πάντα από την ομάδα. Η συνεχής ενασχόληση με οθόνες, ειδοποιήσεις και επιβεβαιώσεις άλλων ενισχύει τη συνήθεια να ακολουθούμε αντί να ενεργούμε και να αποφασίζουμε.
Σύγχρονες έρευνες επιβεβαιώνουν αυτήν την τάση. Μελέτες χρησιμοποιούν παραδείγματα από την ψυχολογία της σύγκρισης για να δείξουν ότι οι άνθρωποι, όταν βρίσκονται σε μεγάλες ομάδες, γίνονται πιο παθητικοί και λιγότερο ενεργητικοί. Αντί να αναζητούν ενεργά λύσεις, τείνουν να βασίζονται σε αυτά που βρήκαν οι άλλοι. Αυτό το μοτίβο δεν είναι αποκλειστικά ανθρώπινο, παρατηρείται σε πολλά κοινωνικά είδη και δείχνει τη δύναμη της κοινωνικής δομής στη διαμόρφωση της συμπεριφοράς.
Η ίδια δυναμική παρατηρείται και στην εφηβεία, όπου η πίεση των συνομηλίκων συχνά οδηγεί σε παραίτηση από προσωπικές πεποιθήσεις ή προτιμήσεις για να συμμορφωθούν με τους κανόνες της ομάδας. Ακόμη και στην ενήλικη ζωή, η τάση να παραχωρούμε την προσωπική μας προσπάθεια και απόφαση στην ομάδα παραμένει ισχυρή. Οι κοινωνικές ομάδες διευκολύνουν τη ζωή σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά παράλληλα ενισχύουν την παθητικότητα, τη συμμόρφωση και την αθόρυβη διάβρωση της προσωπικής μας αυτονομίας.
Δεν πρόκειται να υποτιμηθεί η αξία των κοινωνικών σχέσεων. Η σύνδεση με τους άλλους μπορεί να είναι πλούσια και πολύτιμη. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν η κοινωνική σύνδεση θεωρείται ανέκαθεν ανώτερη της ανεξαρτησίας ή όταν η εξάρτηση από τους άλλους γίνεται αυτόματη και όχι συνειδητή επιλογή. Στη σημερινή εποχή, που προβάλλει συνεχώς την ομαδική ταυτότητα και την αλληλεπίδραση, η εκτίμηση για το τι μπορούμε να κάνουμε μόνοι μας, η καλλιέργεια της προσωπικής κατεύθυνσης και της ανεξάρτητης δράσης δεν είναι ελλείμματα, είναι ψυχολογικά προνόμια που απαιτούν συνειδητή ενίσχυση.
Η αλήθεια είναι ότι η υπερβολική σύνδεση δεν εγγυάται ευημερία και η συμμόρφωση δεν ισοδυναμεί με ψυχική υγεία. Η εκτίμηση της δικής μας ικανότητας να δράσουμε και η αντίσταση στην παρόρμηση να ακολουθούμε αδιαμαρτύρητα την ομάδα ίσως σήμερα είναι πιο σημαντική από ποτέ. Η αυτονομία, όταν καλλιεργείται σωστά, ενισχύει τη σκέψη, την ευθύνη και την προσωπική ικανοποίηση, διασφαλίζοντας ότι η σύνδεση με άλλους παραμένει επιλογή, όχι ανάγκη.
