Η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται να αλλάζει ρότα στη βιώσιμη ανάπτυξη. Μετά από μήνες πίεσης από κυβερνήσεις και επιχειρηματικούς φορείς, η Επιτροπή Νομικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενέκρινε την χαλάρωση δύο βασικών οδηγιών που θεωρούνταν η «καρδιά» του Ευρωπαϊκού Green Deal: την Οδηγία για την Εταιρική Αναφορά Βιωσιμότητας (CSRD) και την Οδηγία για τη Δέουσα Επιμέλεια Εταιρικής Βιωσιμότητας (CSDDD).
Οι νέες ρυθμίσεις ανεβάζουν σημαντικά τα όρια εφαρμογής – πλέον οι κανόνες θα ισχύουν μόνο για τις μεγαλύτερες εταιρείες, αφήνοντας εκτός χιλιάδες μικρότερες επιχειρήσεις. Παράλληλα, καταργείται η αστική ευθύνη, περιορίζοντας τις δυνατότητες πολιτών και οργανώσεων να αναζητήσουν νομική δικαίωση σε περιπτώσεις περιβαλλοντικής ή κοινωνικής ζημιάς.
Από τη φιλοδοξία στον πραγματισμό
Η αλλαγή αυτή αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη μετατόπιση προτεραιοτήτων στην Ευρώπη: μετά από χρόνια φιλοδοξίας γύρω από την πράσινη μετάβαση, το αφήγημα γέρνει τώρα προς τον πραγματισμό και την ανταγωνιστικότητα. Χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία πίεσαν υπέρ της χαλάρωσης, φοβούμενες ότι το υψηλό κόστος συμμόρφωσης θα έπληττε τη βιομηχανία και τις επενδύσεις.
Όπως δήλωσε ο εισηγητής Γιέργκεν Βόρμπορν, η απόφαση «προστατεύει την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα». Ωστόσο, για πολλούς αναλυτές και οργανώσεις, το μήνυμα είναι διαφορετικό: λιγότερη λογοδοσία, περισσότερη αδιαφάνεια.
«Μαύρη μέρα για την Ευρώπη»
Περιβαλλοντικές οργανώσεις και φορείς διαφάνειας εκφράζουν ανησυχία. «Περιορίζοντας τα δεδομένα που είναι διαθέσιμα, η ΕΕ υπονομεύει τη δική της θέση ως παγκόσμιου ηγέτη στη βιωσιμότητα», τονίζει η Susanna Arus από την Frank Bold. Η Beate Beller της Global Witness ήταν πιο ωμή: «Σήμερα είναι μια σκοτεινή μέρα για την Ευρώπη».
Τι ακολουθεί
Οι διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο και την Κομισιόν θα συνεχιστούν μέσα στους επόμενους μήνες, με στόχο τελική συμφωνία έως το τέλος του 2025. Οι αλλαγές –αν εγκριθούν– δεν θα εφαρμοστούν πριν το 2026.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια κρίσιμη καμπή: από την επιδίωξη ηγεσίας στη βιώσιμη οικονομία, η Ευρώπη δείχνει να επιλέγει μια πιο προσεκτική και οικονομικά “ασφαλή” πορεία. Όμως το ερώτημα παραμένει: μπορεί η πράσινη μετάβαση να συνεχιστεί με λιγότερη λογοδοσία;
