24934_Ximaira

H Mεγάλη Χίμαιρα – Μ. Καραγάτσης

Δέσποινα Χατζοπούλου

Η “Μεγάλη Χίμαιρα” γράφτηκε το 1936 και αποτελεί μέρος μιας τριλογίας μαζί με το “Γιούγκερμαν” και το “Λιάπκιν”, η οποία φέρει τον τίτλο “Εγκλιματισμός κάτω από τον Φοίβο”. Είναι η απόπειρα του συγγραφέα να ανιχνεύσει τη σχέση πραγματικότητας και φαντασίωσης που έχουν οι ξένοι με τα επιτεύγματα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και του τοπίου που τα γέννησε. Σε κάθε περίπτωση, οι ξένοι αποτυγχάνουν παταγωδώς να προσαρμόσουν τα ξενόφερτα ιδανικά τους στη νεότερη ελληνική πραγματικότητα, εγκλωβίζονται στους κόλπους της συντηρητικής ελληνικής κοινωνίας και βιώνουν εσωτερικές συγκρούσεις που τους φθείρουν μέχρι την ολοκληρωτική συντριβή τους υπό το καυτό και εκτυφλωτικό ελληνικό φως.

“- Όχι, δεσποινίς. Λέγεται Χίμαιρα. Χίμαιρα.” , αποκρίνεται στη νεαρή Γαλλίδα Μαρίνα, ο Γιάννης, ο πρώτος Έλληνας που γνωρίζει εκείνη με ενθουσιασμό. Ο Καραγάτσης κάνει συστηματικά μια πλήρη και διόλου κουραστική περιγραφή των διακυμάνσεων της ψυχικής διάθεσης της Μαρίνας από την παιδική της ηλικία στη Ρουέν μέχρι την ενηλικίωσή της. H Μαρίνα γοητεύεται από τον εφοπλιστή Γιάννη, τον παντρεύεται και τον ακολουθεί στη Σύρο, όπου δένει τη ζωή της με τις πίκρες και τις χαρές της ελληνικής θάλασσας και του νησιού. Η Μαρίνα προσπαθεί να προσαρμοστεί, να κατανοήσει τους ισχυρούς δεσμούς της οικογένειας, η ιερότητα των οποίων αμφισβητείται από τους ξένους, και γνωρίζει τη μητρότητα. Αρχίζει να περιπλέκει την αγάπη, τον έρωτα και να αναρωτιέται για το νόημά τους. Αποδέχεται βαθμιαία το πάθος της για τον αδερφό του Γιάννη, τον καλλιεργημένο Μηνά, το οποίο υφίσταται υπό το ωραιοποιημένο πέπλο της πνευματικής τους επικοινωνίας. Η Μαρίνα παρασύρεται από τον ενθουσιασμό της για το άγνωστο ελληνικό στοιχείο,  κυνηγά τις χίμαιρές της, “πλέει σε άγνωστα νερά”  και αρκεί μία μοιραία στιγμή, που προκύπτει ως επακόλουθο του παρελθόντος της,  για να τη στιγματίσει και να την καταστρέψει.

Δεν είναι ένα απλό και συνηθισμένο μελόδραμα, πρόκειται για ψυχογράφημα. Εξετάζονται ο έρωτας, η αγάπη, η ρευστότητα των συναισθημάτων, η ισχύς του ερωτικού πάθους έναντι του δεσμού αίματος και κατά πόσον ένα τέτοιο πάθος είναι φυσιολογικό. Το τελευταίο ερώτημα απασχολεί όλη την πλοκή. Δεν είναι τυχαίο ότι η αγαπημένη ηρωίδα της Μαρίνας είναι η Μήδεια. Αρχικά, σύμφωνα με τη Μαρίνα:  «Η Μήδεια είναι ο φυσιολογικός άνθρωπος, που το ερωτικό πάθος του σκοτίζει το λογικό, όπως στον κάθε φυσιολογικό άνθρωπο».

b5dd6b2dbd6fda3336f720809de488ea

Ο Καραγάτσης είναι κατά βάση ωμός και ρεαλιστής, με μια ελαφριά δόση ρομαντισμού, όταν περιγράφει με όσο βάθος χρειάζεται τα συναισθήματα και την ελληνική φύση. Θυμάμαι πώς όταν διάβαζα την πρώτη περιγραφή της Σύρου, όπως την βλέπει η Μαρίνα, έφτανα χαρακτηριστικά η ίδια με το πλοίο στη Σύρο και μπορούσα να διαπιστώσω την αλήθεια της περιγραφής του με τα μάτια μου. Τα αρχοντικά σπίτια μέσα στο ξερό τοπίο και τα βράχια που τα έλουε το φως και το κύμα. Εντούτοις, σε κάθε περίπτωση, θα μπορούσα εύκολα να φανταστώ τη σκηνή με κλειστά μάτια. Ταυτόχρονα, το έργο είναι μια εμβάθυνση στην ατμόσφαιρα που επικρατούσε στη νεότερη Ελλάδα μετά τον μεγάλο Πόλεμο, στην κυριαρχία του θεσμού της οικογένειας, τα επιχειρηματικά ανοίγματα, τη λογοτεχνική και πνευματική ανησυχία, την ηθογραφία σε μια συντηρητική τοπική κοινωνία παρά τις κοσμοπολίτικες νύξεις. Ακόμη και αν διαφωνούσα με εκείνον σε μερικά σημεία, τον παρακολουθούσα παθητικά, σαν να παρακολουθώ κινηματογραφική ταινία.

αρχείο λήψης

Πιστεύω ο Καραγάτσης αρνείται την έννοια της αγνής αγάπης ανάμεσα σε έναν άνδρα και μια γυναίκα, υπό την έννοια ότι τα συναισθήματα είναι τόσο ρευστά που μπορεί να μεταβληθούν σε μια μόνο στιγμή. Όμως, θέλουμε να συντηρούμε ορισμένα συναισθήματα και να απαρνούμαστε άλλα επιλεκτικά, λέγοντας ψέματα στον εαυτό μας και αποδεχόμενοι την ουσιαστικά ψεύτικη σταθερότητά τους. Μπορεί να σιχαινόμαστε το ψέμα, αλλά συγχρόνως τρέμουμε αυτήν την αλήθεια, μιας και ανά πάσα στιγμή μπορεί να γίνουμε έρμαια των συναισθημάτων μας χωρίς  τη λογική. Και μια στιγμή ίσως τελικά να είναι μοιραία, με τη έννοια ότι ο χρόνος σταματά και δεν υπάρχει γυρισμός μετά από εκείνη. Τα πάντα αλλάζουν. Για τον Καραγάτση, η ανάγκη του ανθρώπου να αγαπήσει και να αγαπηθεί είναι ίσως μια Μεγάλη Χίμαιρα. Παρόλο που γνώριζα αδρά το τέλος, ήθελα να δω την εξέλιξη της ιστορίας και πρόκειται για ένα βιβλίο που στο τέλος μου άφησε ένα δέος, ένα περίεργο συναίσθημα συγκίνησης, θα μπορούσα να πω ακόμη και κάθαρσης…

 

– https://www.ianos.gr/i-megali-ximaira-0007043.html

Δέσποινα Χατζοπούλου
Δέσποινα Χατζοπούλου

Γεννήθηκε στην Αθήνα, φοίτησε στην Ιατρική Σχολή Πατρών και συνεχίζει τις σπουδές της στην Ιατρική Σχολή Αθηνών. Από μικρή ήθελε να γίνει "επιστήμονας και ερευνήτρια". Το "Carpe diem" είναι αυτό που ψάχνει διαρκώς την κάθε ημέρα ασχολούμενη με οτιδήποτε της κερδίζει το ενδιαφέρον, ακόμη και αν η λίστα είναι (πολύ) μεγάλη. Υπερκινητική και ανήσυχη, ψάχνει ασταμάτητα το διαφορετικό και το πολύπλευρο. Λατρεύει την τέχνη, ιδιαίτερα την κλασική και rock μουσική, το σύγχρονο και RNB χορό,το θέατρο και την φωτογραφία.

jk
1

Κάντε ένα σχόλιο: