Albrecht_Dürer_-_Melencolia_I_-_Art_Project_(_AGDdr3EHmNGyA)

Melencolia I: Ένα εικαστικό έργο… ή πολλά περισσότερα από αυτό;

Κάτια Πουλάκη

Το μυστήριο γύρω από το έργο του Albrecht Dürer που κυριαρχεί μέχρι σήμερα.

0e8ba1f0fa9e976d73b94a90474ccddc

Ο Albrecht Dürer υπήρξε ένας αξιοσημείωτος Γερμανός εικαστικός της αναγέννησης. Δε θα μπορούσε να χαρακτηριστεί κάτι λιγότερο από αξιοσημείωτος, καθώς κατάφερε να παγιώσει το ασυνήθιστο για την εποχή έργο του σε όλη την Ευρώπη, ήδη από την εξαιρετικά νεαρή ηλικία των 20. Το καλλιτεχνικό του έργο χαρακτηρίστηκε κυρίως από πορτρέτα, κατά βάση γυναικών, αυτοπροσωπογραφίες, καθώς και από ποικίλα έργα χαρακτικής. Και μάλλον εδώ θα αναρωτιόταν κανείς, ποιο το ασυνήθιστο με αυτόν τον αναγεννησιακό εικαστικό (;) Υπάρχει κάτι, που όταν το ανακαλύψεις, ο χαρακτηρισμός «ασυνήθιστο» πιθανότατα να ηχεί παιδικός στα αυτιά σου.

e280dbcd73d57d1b04339d6bc4d55712Υπογραφή του Albrecht Dürer

Ανάμεσα στα πολλά και θαυμαστά δημιουργήματα χαρακτικής του Dürer – πολλά εξ αυτών εμφατικά έργα θρησκευτικού περιεχομένου – υπάρχει και μια ιδιαίτερης και ξεχωριστής σημασίας γκραβούρα σε ραβδωτό χαρτί. Η γκραβούρα αυτή ονομάστηκε Melencolia I και πιθανολογείται πως η ονομασία αυτή αναφέρεται στον πρώτο από τους τρεις τύπους μελαγχολίας που ορίστηκαν από τον Γερμανό ανθρωπολόγο Cornelius Agrippa. Σε αυτόν τον τύπο μελαγχολίας, με όνομα Melencholia Imaginativa, η φαντασία του ατόμου κυριαρχεί και υπερβαίνει τον νου και τη λογική του. Έξυπνος τίτλος αν αναλογιστεί κανείς τον σουρεαλισμό αυτού του έργου.

Albrecht_Dürer_-_Melencolia_I_-_Google_Art_Project_(_AGDdr3EHmNGyA)

Το Melencolia I απεικονίζει μια στοχαστική μορφή με γιγάντια φτερά, καθισμένη μπροστά από ένα πέτρινο, λιτό κτίριο, η οποία περιτριγυρίζεται από μια ανομοιόμορφη συλλογή αντικειμένων : μια ζυγαριά, μια κλεψύδρα, εργαλεία ξυλουργικής, ένα αποστεωμένο σκυλί, ένα φτερωτό αγγελούδι, ένα ξίφος, μια ανεμόσκαλα καθώς και κάποια γεωμετρικά στερεά. Σαφώς το έργο αυτό κρύβει κάποιον συμβολισμό ο οποίος κατά πάσα πιθανότητα αφορά τη «φώτιση» που πασχίζει να αποκτήσει ο ανθρώπινος συλλογισμός. Η φτερωτή κεντρική μορφή της γκραβούρας φαίνεται πως συμβολίζει την «ανθρώπινη ιδιοφυΐα», η οποία θλίβεται διότι αδυνατεί να φτάσει στη φώτιση. Περιβαλλόμενη από όλα τα σύμβολα της ανθρώπινης διάνοιας – αντικείμενα από την τέχνη, τα μαθηματικά, τη φιλοσοφία, τη φύση, τη γεωμετρία, ακόμα και την ξυλουργική -, αδυνατεί να αναρριχηθεί στη σκάλα και να φτάσει στη γνήσια φώτιση, η οποία με τη σειρά της συμβολίζεται από την επιβλητική λάμψη στον ουρανό. Εκτός όμως από όλα αυτά, που μπορεί τελικά να φαντάζουν αδιάφοροι συμβολισμοί, υπάρχει και κάτι ακόμη που κάνει το έργο αυτό πρωτότυπο, σημαντικό και γιατί όχι, μυστηριώδες.

Αν παρατηρήσουμε καλύτερα στο βάθος ως προς τα κύρια αντικείμενα και πάνω στον τοίχο από το πέτρινο κτήριο, θα βρούμε ένα, χαραγμένο στον τοίχο αυτόν, τετράγωνο με αριθμούς. Γρήγορα και με μια περισσότερη προσοχή, σε αυτό το τετράγωνο θα παρατηρήσουμε ότι πρόκειται για ένα από τα λεγόμενα μαγικά τετράγωνα, αφού κάθε στήλη και γραμμή δίνει το ίδιο άθροισμα – τον αριθμό 34.

Melencolia_I_-_Google_Art_Project_(_AGDdr3EHmNGyA)

Αυτό όμως που κάνει περισσότερη αίσθηση, και κατατάσσει τον Dürer σε έναν από τους πιο ιδιοφυείς καλλιτέχνες της εποχής του, είναι πως κατάφερε μέσα στο τετράγωνο αυτό να εμφανίζεται η χρονολογία δημιουργίας του έργου του, το 1514 (στην τελευταία γραμμή του τετραγώνου) και όχι μόνο. Τον αριθμό 34, που αναφέραμε παραπάνω, δεν τον βγάζουν μόνο οι αριθμοί κάθε γραμμής και κάθε στήλης αθροιστικά, άλλα και οι αριθμοί που αθροίζονται από τις τέσσερις γωνιές τα τέσσερα τεταρτημόρια και το κεντρικό τετράγωνο του μαγικού τετραγώνου. Αυτό το σύμβολο που θέλησε να προσθέσει ο Dürer στα υπόλοιπα αντικείμενα του για τα μαθηματικά – τη ζυγαριά, τη κλεψύδρα – τον καθιστούν έναν ιδιαίτερο δημιουργό που ξεπερνάει την επιφάνεια των καθιερωμένων συμβολισμών και φτάνει το έργο του σε ένα άλλο επίπεδο. Είναι ένα τόσο ιδιοφυές τέχνασμα συμβολισμού, που σε κάνει να αναρωτιέσαι τι άλλο μπορεί να κρύβει αυτό το έργο, και ποιον σκοπό θέλησε να υπηρετήσει ο δημιουργός; Μπορεί το μαγικό τετράγωνο να εξυπηρετεί και τη διάδοση κάποιου επιπρόσθετου νοήματος από τα ήδη συμβολισμένα στην γκραβούρα; Στην τέχνη όλα είναι πιθανά και τίποτα δεν είναι απόλυτα οφθαλμοφανές.

Πηγές φωτογραφιών : pinterest.com, gr.pinterest.com

Κάτια Πουλάκη
Κάτια Πουλάκη

Χαλκιδαία φοιτήτρια στο τμήμα Χημικών Μηχανικών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών, πασχίζει να κατανοήσει τον κόσμο και τα κοινωνικά του πρότυπα. Την συνεπαίρνουν τα ταξίδια , η ζωγραφική , η μουσική, οι ωραίες ταινίες και οι ουσιαστικές, γεμάτες περιεχόμενο, συζητήσεις. Όνειρο της, να γυρίσει τον κόσμο. Αγαπά λίγο περισσότερο τους ανθρώπους με έμπνευση και δημιουργικότητα. That's all.

IMG_0336
Love-Actually-Gallery-2

Κάντε ένα σχόλιο: