The Magnificent Seven

Άννα Πατρικίου

Με αφορμή το remake του κλασικού western που κυκλοφόρησε φέτος, θα ήθελα να συγκρίνω την εισαγωγική σκηνή και να κοιτάξω να βρω για ποιο λόγο μου αρέσει περισσότερο η ταινία του 1960.

Η ιστορία, για όσους δεν τη γνωρίζουν, περιστρέφεται γύρω από ένα επιταγμένο χωριό, έναν ληστή και τη συμμορία του. Οι χωρικοί πασχίζουν να επιβιώσουν με τα πενιχρά μέσα που διαθέτουν, μα οι συνεχείς εκπτώσεις υλικών από επισκέψεις του ληστή Calvera (Eli Wallach) δεν βοηθούν την κατάσταση. Αγανακτισμένοι λοιπόν, αποφασίζουν να αντισταθούν και να πολεμήσουν, όμως πρόκειται για μια αγροτική κοινότητα που δε γνωρίζει από πόλεμο. Θα βρουν ωστόσο όπλα και θα κοιτάξουν να μισθώσουν με ό,τι έχουν και δεν έχουν ανθρώπους που μπορούν να τους βοηθήσουν. Βγαίνουν λοιπόν προς αναζήτηση αυτών και βρίσκουν κάποιους πρόθυμους, που αναδεικνύεται η ηθική τους στάση από τα επεισόδια μέσα από τα οποία τους γνωρίζουμε. Όπως μαρτυρά ο τίτλος, είναι εφτά και είναι υπέροχοι. Μετά από εσπευσμένη εκπαίδευση, έρχεται η ώρα να πολεμήσουν για το βιός τους, και για να μην χαλάσω το τέλος σταματώ εδώ.

Η ιστορία παραμένει ίδια, αυτό που αλλάζει είναι κάποιες συνθήκες. Όπως για παράδειγμα το όνομα του ληστή Bartholomew Bogue. (Peter Sarsgaard), που στην καινούρια εκδοχή είναι κτηματίας και οι κάτοικοι της μικρής πόλης είναι κατά κύριο λόγο εργάτες στα ορυχεία του. Επίσης, υπάρχουν διαφορές και στους χαρακτήρες των 7, αλλά δε θα μας απασχολήσουν παρακάτω.

Ένα western. Η λέξη από μόνη της φέρνει στο μυαλό ξεραμένα τοπία, άδεια από ανθρώπους. Ακόμα και μέσα στην πόλη, οι ήχοι είναι μακρινοί και ξεχωρίζουν, τονίζοντας την μοναξιά που διακατέχει τη ζωή σε τέτοια μέρη. Η ιστορία διαδραματίζεται σε ένα χωριό, που ακόμα και οι κάτοικοί του αναγνωρίζουν πως κανένας δε νοιάζεται για αυτούς. Είναι αυτοί για τον εαυτό τους.

Στην αναπαράσταση της καινούριας ταινίας, στην πρώτη σκηνή σε εξωτερικό χώρο της πόλης, ακούς ένα τόσο πλούσιο περιβάλλον, αντίθετο από τη θέση που παίρνει το χωριό-μικρή πόλη αργότερα στην ταινία. Αν ακούσετε (δε χρειάζεται και πολύ προσεκτικά) μπορείτε εύκολα να φανταστείτε μια στρατιωτική βάση να ετοιμάζεται για επίθεση. Όμως βρισκόμαστε σε μια πόλη στο πουθενά. Μπορεί να είναι μια λεπτομέρεια, αλλά παίζει σημαντικό ρόλο στην ψυχολογία του θεατή.

Στη συνέχεια, έρχεται η ώρα να γνωρίσουμε τον ανταγωνιστή, τον βασικό “κακό” της ιστορίας. Bartholomew Bogue στο καινούριο, Calvera στο παλαιό. Είναι αυτός που έχει επιτάξει το χωριό και τους ληστεύει με συνέπεια. Στη μοντέρνα εκδοχή, η ταινία ξεκινά με μια συνάθροιση στην εκκλησία. που οι κάτοικοι μιλάνε για αυτόν (τον κύριο Bogue) και τι μπορούν να κάνουν για να κρατήσουν αυτό που δικαιωματικά τους ανήκει. Τη γη τους.

Αρχικά. οι άνθρωποι δεν είναι αυτά που λένε οι άλλοι για αυτούς. Αυτό αποτελεί έναν αδύναμο μηχανισμό που βασίζεται σε μανιχαϊκά πρότυπα και συχνά δε δημιουργεί κανένα μυστήριο γύρω από τους χαρακτήρες, αφαιρώντας το οποιοδήποτε στοιχείο έκπληξης και ανατροπής.

Η συνάντηση κορυφώνεται με την άφιξη του Bartholomew Bogue και ακολουθεί ένα ισοπεδωτικό κήρυγμα περί δημοκρατίας, καπιταλισμού και θείων αξιών.

Σε γενικές γραμμές παίρνει 11 λεπτά να μας πει πως ο κακός είναι κακός. Αλλά μας το λέει αρκετές φορές με ποικίλους τρόπους.

Παραθέτω το κείμενο όπως το άκουσα στην ταινία, σε ελεύθερη μετάφραση:

“(Μπαίνει στην εκκλησία συνοδευόμενος από τους μπράβους του.)

(Βγάζει ένα μαύρο βαζάκι και το σηκώνει ψηλά.)

Αυτό είναι αυτό που αγαπάτε, είναι αυτό για το οποίο πεθαίνετε. Είναι αυτό που τα παιδιά σας και τα παιδιά των παιδιών σας θα δουλέψουν για αυτό, θα μοχθήσουν και θα αναλωθούν από αυτό. (απευθυνόμενος σε ένα νεαρό αγόρι στην πρώτη σειρά) Έλα εδώ αγόρι μου. Έλα. Εγώ ήρθα εδώ για το χρυσάφι. Χρυσάφι. Αυτή η χώρα έχει προ πολλού ταυτίσει τη δημοκρατία με τον καπιταλισμό, και τον καπιταλισμό με το Θεό. Οπότε δεν στεκόσαστε μόνο εμπόδιο στην πρόοδο και το κεφάλαιο, αλλά στεκόσαστε εμπόδιο και στο δρόμο του Θεού. Και γιατί; (γυρίζει προς το παιδί) θες να με βοηθήσεις; Για να δούμε. (ανοίγει το βάζο και τον αναγκάζει να βάλει μέσα το χέρι του.). Γη. Μα αυτό δεν είναι γη. Από τη στιγμή που έβαλα την πινέζα στο χάρτη, από τη μέρα που πάτησα το πόδι μου σε αυτή την ξεχασμένη κοιλάδα και έριξα το βλέμμα μου πάνω της, σταμάτησε να είναι γη, και έγινε… ( Καθώς βγάζει ο μικρός το χέρι του από το βάζο μαύρο χώμα πέφτει ανάμεσα από τα δάχτυλα του) σκόνη. (προς τον μικρό) κάθισε. (Σηκώνει το βάζο ψηλά) Αυτός είναι ο Θεός σας (αναποδογυρίζει το βάζο και το αδειάζει μπροστά του). 20$ για κάθε κομμάτι “σκόνης”, αυτή είναι η προσφορά μου. Δε θα γίνει καλύτερη, μόνο θα χειροτερεύσει.”

Εν συνεχεία, βγαίνοντας από την εκκλησία, εκτελεί μερικούς από τους χωρικούς που προβάλλουν αντίλογο και διατάζει να κάψουν την εκκλησία. Δε δείχνει κανένα είδους ενδοιασμό ως προς αυτές τις πράξεις. Είναι ένας κλασικός υπέρ-θεατρινίστικος απλοϊκός κακούλης. Δεν περιμένεις να αλλάξει και δεν μπορείς να τον μισήσεις για αυτό που είναι, διότι είναι κάτι φανερά ψεύτικο. Έτσι νιώθω πως οι επιπτώσεις που προέρχονται από αυτόν δεν είναι κάτι πραγματικά απειλητικό. Η μόνη δράση που υποδηλώνει χαρακτήρα, είναι οι δολοφονίες στο τέλος, μα είναι κάτι που το περιμένεις και σαν γεγονός ακολουθείται από κάτι μεγαλύτερο, το κάψιμο της εκκλησίας, έτσι δεν έχει κάποιο σοβαρό αντίκτυπο στον θεατή. Είναι σαν το χρώμα μπεζ να γίνεται πρωταγωνιστής.

Στην ομότιτλη ταινία του 1960, από τα πρώτα πράγματα που βλέπουμε είναι ο όγκος της συμμορίας του Calvera, κάτι που χωρίς καμία λέξη και σχολιασμό είναι αρκετό για να μας προετοιμάσει για αυτό που ακολουθεί.

(Είναι τόσοι πολλοί που δεν χωράνε στο κάδρο)

Δικαιολογεί το φόβο των χωρικών, καθώς είναι λιγότεροι σε αριθμό. Επιπροσθέτως, ο Calvera φαίνεται να αγαπά τους επιταγμένους του. Τρέφει αρκετό σεβασμό ώστε να μην τους αφανίσει. Να ένα στοιχείο ανθρωπιάς σε έναν κατά τ’ άλλα κατακριτέο χαρακτήρα, κάτι που δεν το περιμένεις. Το στοιχείο της έκπληξης που εξομαλύνει το κλισέ.

Θα παραθέσω και εδώ το κείμενο όπως το άκουσα στην ταινία, σε ελεύθερη μετάφραση:

“(απευθυνόμενος σε έναν χωρικό)

Σοτέρο φίλε μου! Πώς είσαι; Έχεις κανένα ποτό; Δεν μπορώ να σου περιγράψω τι χαρά μου δίνει να βλέπω ένα χωριό σαν αυτό. Τόση ανησυχία και τόσες αλλαγές στον έξω κόσμο. Ο κόσμος δεν ευχαριστιέται πια μια στάση (βάση) στη ζωή. Η μόδα των γυναικών; Ντροπιαστική. Πούρο (διαταγή). Να, εδώ θρησκεία (δείχνει την εκκλησία) Θα έκλαιγες αν έβλεπες πως η πραγματική πνευματικότητα της εκκλησίας είναι πια μέρος του παρελθόντος. Τον προηγούμενο μήνα ήμασταν στο Σαν Χουάν, πλούσια πόλη. Κάθισε. Πολύ πλούσια πόλη, ευλογημένη από το Θεό. Με μεγάλη εκκλησία, όχι όπως εδώ που ο παπάς έρχεται δυο φορές το χρόνο. Μια τεράστια. Θα φανταζόσουνα πως θα βρίσκαμε χρυσά κηροπήγια και το κουτί ελεημοσύνης να ξεχειλίζει. Ξέρεις τι βρήκαμε; Μπρούτζινα κηροπήγια, και σχεδόν τίποτα στο κουτί ελεημοσύνης.

(ένας άλλος ληστής) Αλλά τα πήραμε έτσι κι αλλιώς.

(calvera) Το ξέρω ότι τα πήραμε, προσπαθώ να του δείξω πόσο λίγη πίστη έχει πια ο κόσμος.

(Χωρικός) Αυτό το βλέπω και από μόνος μου.

(ο Calvera εκνευρίζεται και του ρίχνει δυο χαστούκια)

Αν είχες να κουβαλήσεις εσύ το φορτίο μου; Αν χρειαζόταν να παρέχεις φαΐ σαν πατέρας, που πρέπει να γεμίσει τα στομάχια των πεινασμένων ανδρών του. Όπλα, σφαίρες. Ξέρεις πόσο κοστίζουν όλα αυτά; Όχι. Πάνε οι μέρες του καλού κυνηγιού. Κάποτε υπήρχαν άλογα, αγελάδες, χρυσός και καρποί στα δέντρα. Όχι πια, τώρα είμαι αναγκασμένος να κυνηγώ με μια τιμή για το κεφάλι μου και τις αρχές (rurales) στα πόδια μου. Θα γυρίσω. (παίρνει όλα τα πούρα) Το αγαπώ αυτό το χωριό. Ξέρω ότι έχετε τα προβλήματα σας.

(άλλος χωρικός του φωνάζει και τρέχει κατά πάνω του) Φονιά! Κλέφτη!

(Ο Calvera τον πυροβολεί, δε φαίνεται χαρούμενος που χρειάστηκε να το κάνει αυτό)

Πρέπει να κάνουμε μια κουβέντα σύντομα. Είναι πάντα χαρά μου να ακούω τις απόψεις του καλού μου φίλου Σοτέρο. Ίσως όταν γυρίσω.”

Και σε αυτή την περίπτωση βλέπουμε ένα θεατρικό λόγο, μα ανταποκρίνεται στο σινεμά της εποχής, ήταν ο τρόπος που μιλούσαν τότε στις ταινίες.

Ο Calvera τους ξεχωρίζει από τον υπόλοιπο κόσμο, καθώς οι κάτοικοι διατηρούν ιδανικά και αξίες, όπως οικογένεια και εκκλησία, κάτι που είναι αδύνατο να πραγματοποιήσει ο ίδιος με τον τρόπο ζωής που διάλεξε.

Να επισημάνω επίσης πως εδώ το debate των χωρικών ξεκινά με αφορμή τον έναν νεκρό τους. Που και ο Calvera δεν ήταν ενθουσιασμένος που χρειάστηκε να τον σκοτώσει. Και εδώ μιλάνε για αυτόν, αλλά σε αυτήν την περίπτωση τον έχουμε δει να κάνει κάτι, δεν ακούμε απλώς φήμες για αυτόν, έτσι πιστεύουμε λίγο περισσότερο αυτά που μας λένε.

Και κάτι ακόμα, που βρίσκω να λειτουργεί υπέροχα και αποτελεσματικά. Πηγαίνοντας να ζητήσουν τη συμβουλή ενός παλαιότερου, λέγεται η παρακάτω ατάκα “Fight? We don’t know how.” “Learn or die” (μτφ:”Να πολεμήσουμε; Μα δεν ξέρουμε.” “ή θα μάθετε ή θα πεθάνετε”). Έτσι ξέρουμε τι έχουν να χάσουν οι χωρικοί. Αυτό είναι το κίνητρο πίσω απ’ όλα όσα κάνουν, είναι απλό και ξεκάθαρο.

Συγκρίνοντας τα κείμενα του κάθε “ανταγωνιστή”, βλέπουμε κάποιες βασικές διαφορές. Ο Calvera σε σχέση με τον Bogue είναι πιο “ευγενικός”, έχει έναν κώδικα αξιών και τον ακολουθεί. Σέβεται τους αντιπάλους του και δεν τους υποτιμά. Ο Bogue φαίνεται σαν να κινείται σε έναν δικό του κόσμο που δεν επικοινωνεί με την πραγματικότητα της ταινίας. Είναι σαν να παίζει για κάτι άλλο. Το κίνητρό του είναι το κέρδος και η κυριαρχία, κάτι πολύ παιδικό και κάτι που πιστεύω πως είναι από τα πρώτα πράγματα που απομυθοποιούμε μεγαλώνοντας. Στις ταινίες, αν μη τι άλλο, είναι πάντα πιο όμορφο να βλέπεις μια κατασκευή με πολλά επίπεδα. Εδώ, ο κύριος Bogue μας επιτρέπει μόνο μια μετάφραση και τίποτα παραπάνω.

Πηγή εικόνων: imdb.comgeekdad.com και stills από την ταινία The Magnificent 7 (1960)

Άννα Πατρικίου
Άννα Πατρικίου

'Εχει περάσει στη γεωλογία για να αντιμετωπίσει την ανάγκη της για εκδρομές, αλλα όταν δεν τρέχει στα βουνά αρέσκεται να βλέπει ταινίες. Πολλές πολλές ταινίες. Το καταφύγιο της καθημερινότητάς της μπορεί να είναι μια ταινία στο σινεμά που ακολουθείται από γεύμα ή βόλτα στις γειτονιές της Αθήνας (πάντα με καλή παρέα εννοείται), ή ένα βιβλίο, το οποίο ανάλογα με το είδος του θα διαβαστεί υπό το soundtrack αντίστοιχων ταινιών.

dbec07c3be6c7a20ce546795c3a2314d
facebook-status

Κάντε ένα σχόλιο: