bd

“The times they are a changin’”

Βίκτωρας Αντωνόπουλος

Οφείλω να ομολογήσω, προτού ξεκινήσω να ξεδιπλώνω τις σκέψεις μου γύρω από την απόφαση της Ακαδημίας να βραβεύσει με Νόμπελ Λογοτεχνίας τον Μπομπ Ντίλαν, ότι δεν είμαι από τους φανατικότερους οπαδούς του. Έχω ακούσει πολλά κομμάτια του, τον θεωρώ ίσως τον κορυφαίο εν ζωή μουσικό, όμως το είδος της μουσικής που παίζει δεν ταιριάζει τόσο στα δικά μου γούστα. Τον προτιμώ, πάντως, σε σχέση με τον Λέοναρντ Κόεν ή τον Μπρους Σπρίνγκστιν.

Το Knocking Οn Ηeaven’s Door, για παράδειγμα, προτιμώ να το ακούω από τους Guns and Roses. Αν διαβάσει κανείς, όμως, τους στίχους του, χωρίς να έχει στο νου του τη φωνή ή τη μουσική οποιουδήποτε καλλιτέχνη ή συγκροτήματος που έχει ερμηνεύσει αυτό το κομμάτι, μαγεύεται. Γιατί οι στίχοι έχουν την υπογραφή του Μπομπ Ντίλαν.

cf8523a51cc4a20ce01277a5a9883

Ο Νίτσε έλεγε (το περιγράφω με πολύ απλοϊκό τρόπο) ότι η μουσική είναι παγκόσμια και όταν κανείς, ακούγοντας ένα τραγούδι, προσέχει κατά τη διάρκεια της ακρόασής του τους στίχους, αγνοώντας τους ήχους, τότε κάτι δεν πάει καλά με το κομμάτι. Ο Μπομπ Ντίλαν έχει καταφέρει, όμως, να βάλει στα κομμάτια του πολλούς διαφορετικούς ήχους, και στίχους οι οποίοι αν ανήκαν σε κάποιον μεγάλο ποιητή, θα μιλούσαμε για ένα ακόμα ποιητικό έπος. Επομένως, γιατί ο Μπομπ Ντίλαν να μην είναι ένας ακόμα μεγάλος ποιητής;

Όπως πολύ σωστά είπε η Σάρα Ντάνιους ανακοινώνοντας τη βράβευση του Ντίλαν, (αν και νομίζω δεν είναι η πρώτη που το έχει αναφέρει), «αν δείτε πίσω στην Ιστορία, πριν από 2.000 και 3.000 χρόνια, είχαμε τον Όμηρο, τη Σαπφώ. Ήταν ποιητές που έλεγαν ιστορίες. Αλλά αυτές οι διηγήσεις συνοδεύονταν από μουσικά όργανα».

Εδώ που τα λέμε, τι διαφοροποιεί, εκτός από το μέγεθος του ονόματος, τα δυο πιο κάτω αποσπάσματα;

“What might have been is an abstraction
remaining a perpetual possibility
only in a world of speculation.
What might have been and what has been
point to one end, which is always present”

 

“Come gather around people
wherever you roam
and admit that the waters around you have grown
and accept it that soon you will be drenched to the bone.
If your time to you is worth saving
then you better start swimming or you will sink like a stone.”

Το ένα από τα δύο είναι ποίημα του Τ.Σ. Έλλιοτ, από τα «Τέσσερα Κουαρτέτα» και το άλλο είναι ένα από τα πιο γνωστά τραγούδια του Μπομπ Ντίλαν, το «The times they are a changin’» . Μπορεί κανείς, αν δεν ξέρει το ποίημα του Έλλιοτ, να ξεχωρίσει με απόλυτη σιγουριά, ποιο είναι το ποίημα και ποιο το τραγούδι; Μάλλον όχι.

Circa 1970:  Photo of Bob Dylan  Photo by Michael Ochs Archives/Getty Images

Circa 1970: Photo of Bob Dylan Photo by Michael Ochs Archives/Getty Images

Εξάλλου, η ανάγνωση ενός ποιήματος δεν είναι εύκολη. Περικλείεσαι από ήχους, ακανόνιστους και ενοχλητικούς, γιατί ο νους προσπαθεί να συγχρονίσει την ομοιοκαταληξία των λέξεων με κάποια μουσική υπόκρουση. Τα όρια, λοιπόν, είναι πολύ λεπτά.

Όπως πολύ λεπτά είναι τα όρια μεταξύ ενός ποιητή και ενός συγγραφέα. Στην τελική και οι δύο αποτυπώνουν σκέψεις σε χαρτί. Το αν αυτές οι σκέψεις γίνουν τραγούδι, ποίημα, βιβλίο, μικρή σημασία έχει. Παραμένουν σκέψεις, ιδέες, ανθρώπων οι οποίοι κοινοποιούν τους προβληματισμούς τους.

Ναι, δεν νομίζω ο Μπομπ Ντίλαν να έχει αυτοχαρακτηριστεί ως ποιητής. Ούτε είχε φανταστεί ποτέ ότι θα πάρει Νόμπελ Λογοτεχνίας. Και μεταξύ μας, ο Φίλιπ Ροθ (Αμερικανός συγγραφέας) μπορεί να βλέπει εφιάλτες με τη μορφή του Ντίλαν και ο Χαρούκι Μουρακάμι (Ιάπωνας συγγραφέας) πολύ πιθανό να ετοιμάζεται για χαρακίρι, καθώς και οι δύο θεωρούνται από τους αδικημένους της Ακαδημίας.

Ωστόσο, η σουηδική Ακαδημία, έπειτα από αρκετές άστοχες (;) προπαγανδιστικές και στοχευμένες βραβεύσεις, έκανε πολλά βήματα μπροστά. Τι να πρωτοθυμηθούμε; Το Νόμπελ Ειρήνης στον Κίσινγκερ που (μεταξύ άλλων) έχει κατηγορηθεί και ότι έδωσε το πράσινο φως για την τουρκική εισβολή; Το Νόμπελ Λογοτεχνίας στη Σβετλάνα Αλεξίεβιτς, η οποία είχε δηλώσει κατά λέξη: «Πιστεύω ότι η (σοβιετική) Αυτοκρατορία δεν έχει εξαφανιστεί. Και προσωπικά έχω την αίσθηση ότι δεν θα εξαφανιστεί αν δεν χυθεί αίμα», που οι δυτικές χώρες χαιρέτησαν με μεγάλη θέρμη αυτή τη δήλωση;

%ce%b7

Όπως και να’ χει, δεν είμαι ο αρμόδιος να κρίνω αν οι αποφάσεις της Ακαδημίας είναι σωστές ή λανθασμένες. Όμως, το γεγονός ότι η Ακαδημία τόλμησε να βραβεύσει έναν μουσικό με Νόμπελ Λογοτεχνίας, ανοίγει νέους δρόμους και εγείρει αρκετά ερωτήματα. Ερωτήματα όπως το, αν τα όρια που έχουν τεθεί στη λογοτεχνία, στην ποίηση, στη μουσική, είναι εν τέλει πολύ στενά. Το μόνο σίγουρο, πάντως, είναι ότι ο Μπομπ Ντίλαν μας έδειξε ότι τα όρια της μουσικής έχουν επεκταθεί σε πολύ πιο ενδιαφέροντα μονοπάτια από αυτά που ξέραμε.

Και στην τελική, όπως λέει και ο τίτλος του τραγουδιού του, «The times they are a changin’». Οι εποχές αλλάζουν και έφτασε, επιτέλους, η ώρα της βράβευσης ενός ανθρώπου που έχει επηρεάσει όσο λίγοι τη σύγχρονη κουλτούρα.

Πηγή εικόνων: snapgalleries.comallaboutjazz.compinterest.comneedsomefun.net

Βίκτωρας Αντωνόπουλος
Βίκτωρας Αντωνόπουλος

Φοιτητής τρίτου έτους δημοσιογραφίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, με όνειρο να γίνει αθλητικός δημοσιογράφος (μικρός ήθελε να γίνει ποδοσφαιριστής, αλλά τον έφαγαν τα κυκλώματα). Mόνιμος τσακωμός στο σπίτι του μέχρι τις πανελλήνιες ήταν το αν έχει διαβάσει για να πάει στο γήπεδο και να δει τη μεγάλη του αγάπη, τον Παναθηναϊκό. Λάτρης των ποιοτικών ταινιών (Godfather 1/2/3 στην κορυφή της λίστας), στη μουσική ο ορισμός του …τα πάντα (με μικρή κλίση στην punk και στο hip hop) και πρόσφατα η φιλοσοφία εισέβαλε στην καθημερινότητά του. Και για επίλογο, «when the devil wants to dance with you, you better say never, because a dance with the devil might last you forever»

schermafbeelding-2015-11-16-om-2-25-51-pm-1024x703
ismini-kai-kalypso

Κάντε ένα σχόλιο: