002-the-cook-the-thief-his-wife-and-her-lover-theredlist

The Cook, Τhe Thief, His Wife & Her Lover (1989)

Άννα Πατρικίου

Πρόσφατα είδα για πρώτη φορά αυτήν την ταινία. Για μένα αποτέλεσε μια κινηματογραφική εμπειρία. Δεν μπορώ να περιγράψω. Με τους τίτλους τέλους της ταινίας κατάλαβα την αριστουργηματική λειτουργία του soundtrack της.

Πριν όμως ειδικεύσω, ας γενικεύσω λιγάκι…

Οι μελωδίες που συνοδεύουν τους τίτλους τέλους, συχνά είναι γλυκόπικροι συνδυασμοί, καθώς αποτελούν το τελευταίο “μαξιλαράκι” της ταινίας πριν βγεις από την αίθουσα και συναντήσεις την πραγματικότητα που άφησες στην πόρτα του σινεμά. Είναι μια λεπτή γεύση που μας μένει μετά απ’ την ιστορία που μόλις είδαμε. Εσωκλείουν με έναν τρόπο όλα τα θέματα που ανοίγει η ταινία, όπως ένα μουσικό θέμα τα υπογραμμίζει κατά τη διάρκειά της.

Poster

Σε αυτό το κείμενο θα ήθελα να ασχοληθώ με την μουσική επένδυση της ταινίας του Peter Grenaway με τίτλο The cook, the thief, his wife and her lover (1989) δηλαδή Ο μάγειρας, ο κλέφτης, η γυναίκα του και ο εραστής της (http://www.imdb.com/title/tt0097108/). Το Soundtrack της ταινίας γράφτηκε από τον Michael Nyman (Μαθήματα πιάνου κ.α.).

Καλό θα ήταν να έχετε δει και την ταινία, όμως δεν είναι απαραίτητο για την κατανόηση του κειμένου, μιας και αποτελεί μια καταγραφή σκέψεων που πέρασαν από το μυαλό μου μετά το τέλος της ταινίας, ακούγοντας τη μουσική να συνοδεύει τους τίτλους τέλους. Ξεκινάμε!

Η ταινία ξεκινά στο δρόμο μπροστά από το εστιατόριο Le Hollandaise. Καθώς περνάμε στην κουζίνα του εστιατορίου που διαδραματίζεται το μεγαλύτερο μέρος της δράσης, ακούμε μία και μόνο φωνή να τραγουδά. Το κομμάτι που ακούγεται θυμίζει εκκλησιαστικό ύμνο, ένα μέρος μιας προσευχής. Στη συνέχεια πλαισιώνεται από πιο χαμηλές μπάσες φωνές, σαν να τη στηρίζουν διακριτικά. Στην αρχή μοιάζει να είναι εξωδιηγητική, όμως σύντομα αποκαλύπτεται η πηγή της και πλέον αποτελεί μέρος της αφήγησης. Η πηγή είναι ένα μικρό αγόρι που δουλεύει στην κουζίνα. Οι δράσεις των ανθρώπων στον χώρο της κουζίνας παραπέμπουν σε μηχανικές κινήσεις και οι άνθρωποι που τις πραγματοποιούν φαντάζουν σκλάβοι, κάτι που στη συνέχεια η ταινία μας επιβεβαιώνει. Το τραγούδι σαν να κρατά τις δράσεις τους σε ρυθμό.

The-Cook-The-Thief-His-Wife-and-Her-Lover

Έπειτα περνάμε στην αίθουσα του εστιατορίου. Εδώ ακούμε για πρώτη φορά το μουσικό θέμα της ταινίας. Βιολιά, που λειτουργούν σαν μουσικό χαλί καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας. Η μουσική αυτή μου δίνει την αίσθηση πως κάτι σκοτεινό, βαρύ ετοιμάζεται, συνειρμός που προκύπτει από τις ετοιμασίες των σερβιτόρων. Όπως το μουσικό χαλί συμπληρώνεται στη συνέχεια με άλλες φωνές, έτσι κι αυτή η ιδέα αυτή χτίζεται μέχρι το τέλος της ταινίας, μιας και αφορά την απελευθέρωση της Τζωρτζίνα (Helen Mirren) από τον άντρα της Άλμπερτ (Michael Gambon). Κάθε φορά που επιστρέφουμε στο εστιατόριο, αυτό το μουσικό θέμα γίνεται σταδιακά όλο και πιο έντονο, πιο πλούσιο και πιο δυνατό, όλα αυτά σε συνάρτηση με την εξέλιξη της ηρωίδας μας. Κάτι που στην αρχή βρισκόταν στο φόντο αρχίζει να φουσκώνει, να κερδίζει έδαφος και προσοχή.

Η Σκηνή που η Τζωρτζίνα εξιστορεί στον, νεκρό πλέον, εραστή της (Alan Howard) όλα όσα έχει περάσει στο παρελθόν με το σύζυγό της, δεν υπάρχει ούτε ίχνος μουσικής. Μόνο η φωνή της. Καμία νότα για να ελαφρύνει κάπως την αφήγηση, διότι αν προστεθεί ίχνος μουσικής θα αποδυναμώσει τη βαρβαρότητα της αφήγησης σχολιάζοντας την. Όλα όσα οδήγησαν στις πράξεις της ήταν σκληρά και έτσι πρέπει να εκτεθούμε και εμείς σε αυτά, χωρίς χώρο διαφυγής. Χωρίς να αλλάξει πλάνο παρά μόνο για να δηλώσει το πέρασμα του χρόνου (την ανατολή του φεγγαριού) μένει πάνω της για 3 λεπτά.

cookthief4big

Ακολουθεί σκηνή προετοιμασίας της εκδίκησης, που η Τζωρτζίνα χρειάζεται να πείσει τον μάγειρα (Richard Bohringer) να τη βοηθήσει. Στο τέλος της ακούμε μονάχα ένα βιολί και το κλάμα της. Κατευθείαν αυτοί οι δύο ήχοι ταυτίζονται. Βγαίνοντας ξανά στο δρόμο μπροστά από το εστιατόριο ακούμε ένα ρυθμικό υπόκωφο ήχο, που στη συνέχεια γίνεται ο θόρυβος της πόλης που ταξιδεύει με τον αέρα. Για ακόμη μια φορά, κάτι που φαντάζει εξωδιηγητικό ενσωματώνεται στην αφήγηση.

Μπαίνουμε στην τελευταία σκηνή της ταινίας. Αυτό που περιμέναμε. Η σκηνή της εκδίκησης. Το γνωστό μουσικό θέμα του εστιατορίου ακούγεται συνεχώς μέχρι το τέλος. Πιο δυναμικό από ποτέ, πλέον εμπλουτισμένο με πνευστά. Καθώς ο διάλογος κορυφώνεται στο σημείο που εμείς γνωρίζουμε ποιο είναι το δώρο της Τζωρτζίνα στον Άλμπερτ, η μουσική δυναμώνει και κορυφώνεται παράλληλα με τη δράση δηλαδή την είσοδο των “σκλαβωμένων” της κουζίνας, όλων όσοι έχουν δεχτεί την πίεση του Άλμπερτ, κουβαλώντας το δώρο του. Ενώ η εικόνα παραπέμπει σε κηδεία, η φύση της μουσικής (καθώς και το αγαπημένο βιβλίο του Μάικλ) φέρνουν στο μυαλό μια μορφή επανάστασης

the-cook2

Τα βιολιά-χαλί του εστιατορίου και το βιολί-πρωταγωνίστρια λειτουργούν παράλληλα ενώ στο σύνολο προστίθεται η χορωδιακή φωνή, ώστε να γίνουν όλα ένα σε ένα κρεσέντο αρρωστημένης συμπεριφοράς (όταν ο Άλμπερτ γίνεται κανίβαλος για να σωθεί) και απελευθέρωσης (για πρώτη φορά τον διατάζει η Τζωρτζίνα) που θα καταλήξουν στην ολοκληρωτική ισοπέδωση της δικτατορικής φιγούρας του Άλμπερτ. Όχι μόνο βρίσκεται σκυμμένος μπροστά στη γυναίκα που τόσο καιρό διέταζε, μα για πρώτη φορά κάθεται αμίλητος απέναντι σε όλους τους εχθρούς που δημιούργησε ο ίδιος για τον εαυτό του.

Η αυλαία κλείνει και η μουσική συνεχίζει μέχρι να περάσει και ο τελευταίος τίτλος. Όλα τα μουσικά θέματα που αναπτύχθηκαν στην ταινία ενώνονται και λειτουργούν σαν ένα. Πέρα από το δυναμισμό υπάρχουν κάποια πνευστά (ένα σαξόφωνο ξεχωρίζω εγώ) που βάζει μια νότα αφύσικη στο σύνολο, στοιχείο που μπορεί να συνδεθεί με την εκδίκηση της Τζωρτζίνα. Εν τέλει, όλο το μουσικό κομμάτι μπορεί να αποτελέσει μια περίληψη της ιστορίας. Ακούστε το και σκεφτείτε πως ξεκινά καταπιεσμένη σαν τα βιολιά χαλί, στη συνέχεια δυναμώνει καθώς ωθείται στα άκρα της από την εξίσου ακραία συμπεριφορά του Άλμπερτ που αναπόφευκτα χρειαζόταν ένα τέτοιο τέλος.

 

Πηγή εικόνας: theredlist.com

Άννα Πατρικίου
Άννα Πατρικίου

'Εχει περάσει στη γεωλογία για να αντιμετωπίσει την ανάγκη της για εκδρομές, αλλα όταν δεν τρέχει στα βουνά αρέσκεται να βλέπει ταινίες. Πολλές πολλές ταινίες. Το καταφύγιο της καθημερινότητάς της μπορεί να είναι μια ταινία στο σινεμά που ακολουθείται από γεύμα ή βόλτα στις γειτονιές της Αθήνας (πάντα με καλή παρέα εννοείται), ή ένα βιβλίο, το οποίο ανάλογα με το είδος του θα διαβαστεί υπό το soundtrack αντίστοιχων ταινιών.

11222174_474007866057595_400771078674188378_n
Spanish-Love-Quotes-1

Κάντε ένα σχόλιο: